Siyasi partileri, parlamentosu ve klasik anlamda halkı bulunmayan, yaklaşık 1.000 kişilik nüfusu ve 44 hektarlık alanıyla dünyanın en küçük bağımsız şehir devleti olan Vatikan’ın yönetim şekli teokratik mutlak monarşidir. Devletin mutlak hükümdarı yasama, yürütme ve yargı kuvvetlerini şahsında toplayan Papa’dır.

Vatikan’ın Devlet Başkanı ve dünya üzerindeki yaklaşık 1,4 milyar Katoliklerin ruhani lideri olan Papa, Katolik Kilisesi’nin idari ve mali teşkilatlanmasının da başında yer almaktadır. Sözkonusu yapılanma çerçevesinde, Başbakan muadili Devlet Sekreterine bağlı Bakanlık seviyesinde Genel İşler (İçişleri) ve Devletler ve Uluslararası Kuruluşlarla İlişkiler (Dışişleri) Sekreterleri ile doğrudan Papa’ya bağlı olan kültür-eğitim, dinlerarası diyalog ve hayır işlerini de içine alan geniş bir yelpazede faaliyet gösteren, Bakanlık düzeyinde Kurullar (Dikasterlik) bulunmaktadır.

Resmi dili Latince olup, devletin rutin işleyişinde İtalyanca kullanılmaktadır. İhracat, ithalat, tarım ve sanayiye dayalı klasik anlamda ekonomik bir yapılanması bulunmayan Vatikan’da kullanılan para birimi Avro’dur.

Ekseriyetle dini ve insani perspektifli Vatikan dış politikasında barışın tesisi, silahsızlanma, din ve vicdan özgürlüğü başta olmak üzere insan haklarının korunması, insani yardım faaliyetlerinin kesintisiz sürdürülmesi ile yoksulluk, düzensiz göç ve iklim değişikliği ile mücadelede küresel adaletin sağlanması başlıkları ön plana çıkmaktadır.

Birleşmiş Milletler’de gözlemci statüsüne sahip Vatikan’ın İtalya ile 11 Şubat 1929 tarihinde akdettiği Laterano Antlaşması, Vatikan Şehir Devleti’nin hukuki statüsü başta olmak üzere, bağımsızlığını ve sınırlarını belirlemiştir.

Papa Fransuva’nın 21 Nisan 2025 tarihinde vefat etmesinin ardından, ABD’li Kardinal Robert F. Prevost, 8 Mayıs 2025 tarihinde Papalık makamına seçilmiş ve 14. Leo ismini almıştır.